Aniden başlayan şiddetli karın ağrısı, giderek artan şişkinlik, kusma ve gaz çıkaramama basit bir sindirim sorunu olmayabilir. Halk arasında “bağırsak düğümlenmesi” olarak bilinen durum, bağırsağın kendi çevresinde dönerek hem geçişi hem de kan dolaşımını engellemesiyle ortaya çıkabilir. Erken müdahale bağırsağın korunması açısından kritik olduğundan belirtileri tanımak ve evde geçmesini beklememek gerekir. İzmir Genel Cerrahi Doktoru Doç. Dr. İsmail Sert bağırsak düğümlenmesinin ne olduğunu belirtilerini ve tedavi seçeneklerini en ince ayrıntısına kadar el alıyor.
Bağırsak Düğümlenmesi Nedir?
Bağırsak düğümlenmesi, tıbbi adıyla volvulus, bağırsağın kendisi ve onu besleyen damarları taşıyan doku etrafında dönmesidir. Bu dönme, bağırsak içeriğinin ilerlemesini engelleyerek mekanik bağırsak tıkanıklığına yol açabilir. Kan akımının bozulması durumunda ise bağırsak dokusunda hasar veya doku ölümü gelişebilir.
Düğümlenme ince bağırsakta veya kalın bağırsakta görülebilir. Yetişkinlerde özellikle sigmoid kolon ve çekum adı verilen kalın bağırsak bölümleri etkilenebilir. Her bağırsak tıkanıklığı düğümlenme değildir; yapışıklık, fıtık veya tümör gibi nedenler de dönme olmadan tıkanıklık oluşturabilir.
Bağırsak Düğümlenmesi Belirtileri Nelerdir?
- Kramp şeklinde başlayan veya sürekli hale gelen karın ağrısı
- Karında belirgin şişkinlik ve gerginlik
- Bulantı ve tekrarlayan kusma
- Gaz veya dışkı çıkaramama
- İştahsızlık ve genel halsizlik
- Kanlı dışkı, ateş veya hızlı kalp atımı
Kısmi tıkanıklıkta kişi bir süre gaz ya da dışkı çıkarabilir. Bu nedenle gaz çıkarmak, bağırsak düğümlenmesi olmadığınız anlamına gelmez.
Bağırsak Düğümlenmesi Neden Olur?
Bağırsağın normalden uzun veya hareketli olması, doğuştan bağırsak yerleşim bozuklukları, kronik kabızlık ve kalın bağırsağın genişlemesi riski artırabilir. Daha önce geçirilmiş karın ameliyatları sonrasında oluşan yapışıklıklar, karın duvarı fıtıkları ve bağırsak çevresindeki bazı kitleler de tıkanıklığın oluşmasına neden olabilir. Risk faktörünün bulunmaması ise düğümlenme olmayacağı anlamına gelmez. Kesin neden ancak muayene ve görüntüleme sonuçları birlikte değerlendirilerek belirlenebilir.
Bağırsak Düğümlenmesi Nasıl Anlaşılır?
Bağırsak düğümlenmesi yalnızca belirtilere bakılarak anlaşılmaz. Genel cerrahi doktoru tarafından karın muayenesi yapılır; kan testleriyle sıvı kaybı, enfeksiyon ve organ fonksiyonları değerlendirilir. Karın röntgeni tıkanıklık bulgularını gösterebilirken bilgisayarlı tomografi, düğümlenmenin yerini ve bağırsak kanlanmasını olup olmadığını gösterir.
Bağırsak Düğümlenmesi Tedavisi Nasıl Yapılır?
Bağırsak düğümlenmesi evde uygulanabilecek yöntemlerle tedavi edilmez. Hastanede tedavi, hastanın durumuna göre planlanır:
- Ağızdan beslenme geçici olarak durdurulur; damar yoluyla sıvı ve elektrolit desteği verilir.
- Gerektiğinde burundan mideye uzanan bir tüple biriken sıvı ve gaz boşaltılır.
- Bağırsak hasarı bulunmayan bazı sigmoid kolon düğümlenmeleri endoskopik yöntemle açılabilir.
- Endoskopik yöntemin uygun olmadığı, kanlanmanın bozulduğu veya delinme geliştiği durumlarda acil ameliyat uygulanır.
Endoskopik olarak açılan sigmoid yani bağırsak düğümlenmesi tekrar edebileceğinden aynı hastane yatışı sırasında kalıcı cerrahi tedavi uygulanabilir.
Bağırsak Düğümlenmesi Ameliyatı Ne Zaman Gerekir?
Bağırsakta kan dolaşımı bozulmuşsa, doku ölümü veya delinme şüphesi varsa ameliyat geciktirilmez. Cerrahi işlem sırasında dönmüş bağırsak düzeltilir ve düğümlenmeye yol açan neden tedavi edilir. Kan dolaşımı bozulmuş ve canlılığını kaybetmiş bağırsak bölümü çıkartılır. Bağırsağın hemen birleştirilmesi veya geçici stoma açılması kararı; dokuların durumu, enfeksiyon riski ve hastanın genel durumuna göre doktor tarafından karar verilir.
Bağırsak Düğümlenmesi Ameliyatı Kaç Saat Sürer?
Ameliyat süresi ortalama 2 ila 3 arasında sürebilmektedir. Bu durum hastanın genel durumuna anestezi süresine ve cerrahi planlamaya göre değişebilmektedir.
Bağırsak Düğümlenmesi Acil Bir Durum Mu?
Şiddetlenen ve geçmeyen karın ağrısı, hızla artan şişkinlik, sürekli kusma, gaz-dışkı çıkaramama, kanlı dışkı, ateş, bayılma veya bilinç bulanıklığı varsa eğer hiç vakit kaybetmeden doktora gidilmesi gerektirir. Sürekli ve yoğun ağrı, bağırsağın kanlanmamasına neden olabilir.
Bu belirtilerde yemek yemeden ve müshil ya da lavman kullanmadan en yakın acil servise başvurulmalıdır. Genel cerrahi, bağırsak düğümlenmesinin değerlendirme ve tedavisini yürüten temel uzmanlık alanıdır.
Sonuç
Bağırsak düğümlenmesi, erken tanı ve doğru müdahaleyle ciddi komplikasyonların önlenebileceği ancak beklemeye uygun olmayan bir sağlık sorunudur. Karın ağrısı, şişkinlik, kusma ve gaz çıkaramama birlikte görülüyorsa vakit kaybetmeden acil servise başvurulmalıdır. Tanı ve kişiye özel tedavi planlaması için Genel Cerrahi Uzmanı Doç. Dr. İsmail Sert tanı ve tedavi sürecinden tüm bulgu ve sonuçları birlikte değerlendirerek kişiye özel tedavi planı uygulamaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Bağırsak Düğümlenmesi Kendi Kendine Geçer Mi?
Belirtiler zaman zaman hafiflese bile düğümlenmenin kendiliğinden geçtiği varsayılmamalıdır. Gecikme, bağırsak hasarı riskini artırabileceğinden acil değerlendirme gerekir.
Bağırsak Düğümlenmesi Tekrarlar Mı?
Evet. Özellikle yalnızca endoskopik olarak açılan sigmoid kolon düğümlenmelerinde tekrarlama riski vardır. Bu yüzden kalıcı tedavi yöntemleri uygulanmalıdır.
Bebeklerde Bağırsak Düğümlenmesi Görülür Mü?
Doğuştan bağırsak yerleşim bozuklukları nedeniyle bebeklerde de görülebilir. Özellikle yeşil renkli kusma acil değerlendirilmesi gereken önemli bir belirtidir.
Ameliyat Sonrasında Her Zaman Bağırsak Torbası Açılır Mı?
Hayır. Stoma her hastada gerekmez. Karar; bağırsak dokusunun canlılığına, karın içindeki enfeksiyona ve hastanın genel durumuna göre verilir.
Bağırsak Düğümlenmesi Beslenmeyle Önlenebilir Mi?
Tüm vakalar önlenemez. Kabızlığın kontrolü bazı kişilerde riski azaltmaya yardımcı olabilir; ancak doğuştan veya anatomik nedenler beslenmeyle ortadan kaldırılamaz.
Bu yazı bilgilendirme amaçlı olup tanı ve tedavi için değildir. Tanı ve tedavi için uzman hekime başvurunuz.
Doç Dr. İsmail Sert | Genel Cerrahi Uzmanı
Doç. Dr. İsmail Sert, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunudur ve Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde Genel Cerrahi uzmanlık eğitimini tamamlamıştır. Eğitim sürecinde İsviçre Cenevre Üniversitesi Hastanesi ve Malatya Karaciğer Nakli Enstitüsü’nde pankreas, karaciğer ve böbrek nakli üzerine ileri düzey cerrahi eğitimler almıştır. Türkiye’de karaciğer nakli ve pankreas cerrahisinin gelişimine katkı sağlayan öncü isimler arasında yer almaktadır.
Uzmanlık alanları arasında pankreas cerrahisi, Whipple ameliyatı, karaciğer ve safra yolları cerrahisi, minimal invaziv laparoskopik ve robotik cerrahi teknikleri yer almaktadır. Onkolojik cerrahi prensipleriyle pankreas ve karaciğer tümörlerinin tedavisinde yüksek başarı oranlarına sahiptir. 2018’de Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde Karaciğer Nakli Programı’nı kurarak ülkemizdeki transplant cerrahisine önemli katkılarda bulunmuştur.
Uluslararası indeksli dergilerde 40’tan fazla yayını bulunan Doç. Dr. Sert, World Journal of Transplantation dergisinde editörlük yapmaktadır. Üyesi olduğu ESOT, ESSO, IASGO, IPITA gibi prestijli kuruluşlarla akademik çalışmalarını sürdürmekte, günümüzde İzmir’deki özel kliniğinde hastalarına modern, güvenli ve kanıta dayalı cerrahi çözümler sunmaktadır.