'/%3E%3C/svg%3E){kind=small}
Karnın üst bölümünde aniden başlayan, sırta doğru yayılan ve saatler geçmesine rağmen hafiflemeyen şiddetli ağrı, pankreas iltihabının belierisi olabilir. Özellikle bulantı, kusma ve ateşin eşlik ettiği bu ağrı, basit bir mide rahatsızlığıyla karıştırılmamalıdır. Pankreas iltihabı (pankreatit), sindirim sisteminin önemli organlarından biri olan pankreasta gelişen iltihabi bir durumdur. Hafif vakalar uygun tedaviyle düzelebilirken bazı hastalarda ciddi yan etkiler ortaya çıkabilir. Özellikle safra kesesi taşlarıyla ilişkili pankreas iltihabında, sorunun kaynağının belirlenmesi ve doğru zamanda tedavi edilmesi gereklidir. Pankreas iltihabının belirtilerini erken fark etmek, hastalığın ilerlemesini ve olası yan etkiler önlemek açısından büyük önem taşır.
Pankreas İltihabı Nedir?
Pankreas iltihabı, pankreas dokusunda gelişen iltihaplanma ve hücresel hasar nedeniyle ortaya çıkan bir hastalıktır. Tıpta pankreatit olarak adlandırılır. Pankreas, midenin arkasında yer alan ve besinlerin sindirilmesini sağlayan enzimlerle kan şekerini düzenleyen hormonları üreten bir organdır.
Pankreatitte sindirim enzimlerinin pankreas dokusuna zarar vermesiyle iltihap gelişir. Hastalık birdenbire başlayabildiği gibi, uzun süreli ve tekrarlayan hasarlarla yavaş yavaş da ilerleyebilir.
Pankreas İltihabı Belirtileri Nelerdir?
Pankreas iltihabının en belirgin belirtisi, karnın üst kısmında hissedilen ve sırta yayılan ağrıdır. Özellikle akut pankreatitte şikâyetler aniden başlar.
Pankreas iltihabında en sık görülen belirtiler şunlardır:
- Şiddetli Karın Ağrısı: Karnın üst bölümünde başlayan, sürekli veya giderek artan ağrı.
- Sırta Vuran Ağrı: Karından sırtın orta bölümüne doğru yayılabilen rahatsızlık.
- Bulantı ve Kusma: Özellikle karın ağrısıyla birlikte gelişen sindirim şikâyetleri.
- Ateş ve Çarpıntı: İltihabi sürece eşlik edebilen vücut sıcaklığı ve nabız artışı.
- Karında Şişkinlik ve Hassasiyet: Dokunmakla artabilen karın hassasiyeti.
Belirtilerin şiddeti hastadan hastaya değişebilir. Özellikle şiddetli ve geçmeyen üst karın ağrısı varsa vakit kaybetmeden genel cerrahi doktoruna muayene olunmalıdır.
Pankreas İltihabı Ağrısı Nerede Olur? Sırta Vurur Mu?
Pankreas iltihabı ağrısı genellikle midenin bulunduğu üst karın bölgesinde hissedilir. Ağrı bazı hastalarda kademeli şeklinde yanlara ve sırta yayılır.
Özellikle yemeklerden sonra artabilir. Bazı hastalar öne doğru eğildiğinde ağrılarının hafiflediğini ifade edilir.
Ancak her sırta vuran karın ağrısı pankreatit değildir. Safra kesesi hastalıkları ve mide ülseri gibi farklı sorunlar da benzer şikâyetlere neden olabilir.
Pankreas İltihabı Neden Olur?
Pankreas iltihabının en sık nedenleri arasında safra taşları ve aşırı alkol tüketimidir. Bunların dışında kandaki trigliserit veya kalsiyum düzeylerinin çok yükselmesi, bazı ilaçlar, karın yaralanmaları ve belirli tıbbi işlemler de pankreatite yol açabilir. Bazı hastalarda ise yapılan incelemelere rağmen kesin neden belirlenemeyebilir.Tedavi planlanırken yalnızca iltihabın kontrol altına alınması değil, hastalığı ortaya çıkaran nedenin araştırılması da önemlidir.
İzmir Genel Cerrahi Doktoru Doç. Dr. İsmail Sert pankreas iltihabının tedavisinde hastanın tüm tetkik ve bulguları ele alarak kişiye özel tedavi planı uygulamaktadır.
Safra Kesesi Taşı Pankreas İltihabına Neden Olur Mu?
Evet. Safra kesesi taşları, akut pankreas iltihabının en önemli nedenlerinden biridir. Safra kesesinden hareket eden küçük taşlar, safra kanalının pankreas kanalıyla birleştiği bölgeyi tıkamaktadırlar. Bu tıkanıklık pankreasta iltihaplanmaya yol açar.
Safra taşına bağlı pankreatit geçiren uygun hastalarda, yeni atakları önlemek amacıyla safra kesesinin ameliyatla alınması gerekir. Ameliyatın zamanı hastalığın şiddetine göre belirlenir.
Akut ve Kronik Pankreas İltihabı Arasındaki Fark Nedir?
Akut pankreatit, pankreasta aniden gelişen iltihaplanmadır. Uygun tedaviyle birçok hastada iyileşme sağlanır.
Kronik pankreatit ise pankreas dokusunda zamanla kalıcı hasarın geliştiği uzun süreli bir hastalıktır. Kronik pankreatitte tekrarlayan karın ağrısına ek olarak kilo kaybı, yağlı ve kötü kokulu dışkılama veya kan şekeri düzensizlikleri görülür.
İki hastalığın takip ve tedavisi farklıdır.
Pankreas İltihabı Nasıl Teşhis Edilir?
Pankreas iltihabı tanısında hastanın şikâyetleri, fizik muayene bulguları ve laboratuvar testleri birlikte değerlendirilir.
Özellikle lipaz ve amilaz adlı pankreas enzimlerinin kandaki düzeylerine bakılır. Akut pankreatit tanısında karakteristik karın ağrısı, enzimlerin normal üst sınırın üç katından fazla yükselmesi ve görüntüleme bulgularından en az ikisinin bulunması esas alınır.
Safra taşı araştırması için ultrasonografi yapılır. Gerekli durumlarda bilgisayarlı tomografi veya MR gibi yöntemlerde tercih edilebilir.
Pankreas İltihabı Tedavisi Nasıl Yapılır?
Akut pankreas iltihabı hastanede genel cerrahi doktoru tarafından tedavi edilir. Tedavide hastanın sıvı dengesi düzenlenir, ağrısı kontrol altına alınır ve olası komplikasyonlar takip edilir.
Hafif vakalarda hasta tolere edebildiğinde ağızdan beslenmeye erken dönemde başlanabilir. Daha ağır hastalarda farklı beslenme destekleri ve programı yapılır.
Safra kanalında tıkanıklık ve safra yolu enfeksiyonu varsa ERCP adı verilen endoskopik işlem gerekebilir. Pankreasta enfekte doku kaybı veya sıvı birikimi oluşan hastalarda girişimsel tedaviler uygulanır.
Pankreas İltihabı Tehlikeli Mi?
Akut pankreatit bazen pankreasta doku kaybına, enfeksiyona ve organ yetmezliğine yol açabilir. Tehlikeli bir hastalık olup belirtiler görülüyorsa hemen doktora gidilmelidir. Özellikle şiddetli ve geçmeyen karın ağrısı, sürekli kusma, nefes darlığı, bilinç değişikliği veya belirgin genel durum bozukluğu acil muayene gerektirir.
Sonuç
Pankreas iltihabı, özellikle üst karın ağrısı ve sırta yayılan ağrıyla kendini gösterebilen, zamanında tedavisi yapılması gereken bir hastalıktır. Tedavide iltihabın şiddeti kadar safra taşı gibi altta yatan nedenlerin belirlenmesi de önemlidir.
Türkiyenin pankreas kanseri dokturu Doç. Dr. İsmail Sert, pankreas ve safra yolları hastalıklarında cerrahi değerlendirme, tedavi seçenekleri ve takip süreçlerinin planlanması konusunda hastalarına en iyi tedavi seçeneklerini sunmaktadır.
Pankreas İltihabı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
1. Pankreas İltihabı Kaç Günde Geçer?
Hafif akut pankreatit vakalarında birkaç gün içerisinde iyileşme başlayabilir. Ağır hastalarda iyileşme haftalar veya daha uzun sürebilir.
2. Pankreas İltihabı Bulaşıcı Mıdır?
Hayır. Pankreatit kişiden kişiye bulaşan bir hastalık değildir. Ancak nadiren bazı enfeksiyonlar pankreatite neden olabilir.
3. Pankreas İltihabında Antibiyotik Kullanılır Mı?
Her hastada antibiyotik gerekmez. Antibiyotikler, bakteriyel enfeksiyon saptandığında veya güçlü biçimde şüphelenildiğinde kullanılır.
4. Pankreas İltihabı Kanser Midir?
Hayır. Pankreas iltihabı kanser değildir. Bununla birlikte kronik pankreatit, pankreas kanseri riskini artırabilir.
5. Pankreas İltihabı Olanlar Ne Yemeli?
İyileşme döneminde beslenme planı hastalığın şiddetine göre belirlenir. Genellikle dengeli, yağ oranı kontrollü beslenme ve alkolden kaçınma önerilir.
6. Pankreas İltihabında CRP Yükselir Mi?
Evet. CRP, pankreastaki iltihabi sürece bağlı olarak yükselebilir. Ancak CRP tek başına pankreatit tanısı koydurmaz.
7. Pankreas İltihabı Tekrarlar Mı?
Evet. Özellikle safra taşı, alkol kullanımı veya yüksek trigliserit gibi altta yatan nedenler kontrol edilmezse yeni ataklar gelişebilir.
Bu yazı bilgilendirme amaçlı olup tanı ve tedavi için değildir. Tanı ve tedavi için uzman hekime başvurunuz.
Doç. Dr. İsmail Sert | Genel Cerrahi Uzmanı
Doç. Dr. İsmail Sert, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunudur ve Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde Genel Cerrahi uzmanlık eğitimini tamamlamıştır. Eğitim sürecinde İsviçre Cenevre Üniversitesi Hastanesi ve Malatya Karaciğer Nakli Enstitüsü’nde pankreas, karaciğer ve böbrek nakli üzerine ileri düzey cerrahi eğitimler almıştır. Türkiye’de karaciğer nakli ve pankreas cerrahisinin gelişimine katkı sağlayan öncü isimler arasında yer almaktadır.
Uzmanlık alanları arasında pankreas cerrahisi, Whipple ameliyatı, karaciğer ve safra yolları cerrahisi, minimal invaziv laparoskopik ve robotik cerrahi teknikleri yer almaktadır. Onkolojik cerrahi prensipleriyle pankreas ve karaciğer tümörlerinin tedavisinde yüksek başarı oranlarına sahiptir. 2018’de Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde Karaciğer Nakli Programı’nı kurarak ülkemizdeki transplant cerrahisine önemli katkılarda bulunmuştur.
Uluslararası indeksli dergilerde 40’tan fazla yayını bulunan Doç. Dr. Sert, World Journal of Transplantation dergisinde editörlük yapmaktadır. Üyesi olduğu ESOT, ESSO, IASGO, IPITA gibi prestijli kuruluşlarla akademik çalışmalarını sürdürmekte, günümüzde İzmir’deki özel kliniğinde hastalarına modern, güvenli ve kanıta dayalı cerrahi çözümler sunmaktadır.